دانلود رایگان مقاله در خصوص کسب و کار الکترونیک

کسب و کار

مقاله ای در حوزه کسب و کار الکترونیک

با تغییر شکل اقتصاد طی سه دهه اخیر، جهان شاهد تولد شیوه های جدیدی از دادوستد چه به صورت بومی و چه بین المللی بوده است. شیوه های نوین اقتصاد در سطح جهانی حرکت خود را مدیون ابزارهای تکنولوژیکی جدید مانند رشد و بکارگیری اینترنت و رایانه های بسیار حساس و هوشمند می دانند که این دو یعنی اقتصاد و فناوریهای نوین آنچنان در هم گره خورده اند که ایست یکی موجب توقف دیگری خواهد شد.

یکی از شاخه های مهم و اصلی اقتصاد در سطح جهانی موضوع تجارت است که با دور شدن از قالب های سنتی خود و ورود به عصر آمار و رقم، ماهیتی جدید به خود گرفته است و حاصل این تغییر ماهیت جهانی، کسب و کار الکترونیک است که از آغاز آن مدت زمان طولانی نمی گذرد. فعالیتهای تجاری به صورت الکترونیک در کشورهای پیشرفته رشد بی سابقه ای داشته و با سرعت در سطح جهان در حال گسترش است.

در این میان کسب و کار الکترونیک به عنوان یکی از زیر مجموعه های فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه گذشته رشد بالایی را تجربه کرده است. به طوری که رویکرد سیاست اکثر موسسات تجاری در پذیرش و به کارگیری کسب و کار الکترونیک در جهت ورود به بازارهای جهانی و جذب مشتریان جدید موثر و کارا در این راستاست. اما به کارگیری کسب و کار الکترونیک در فعالیتهای تجاری نیازمند توجه به یک سری عوامل درونزا و برونزای تاثیرگذار بر آن است. به طوری که توجه بنگاههای تجاری به این عوامل و برنامه ریزی در جهت استفاده مطلوب از فناوری کسب و کار الکترونیک ضمن آنکه موفقیت بهره برداری از آن را تضمین خواهد کرد، زمینه رشد بنگاههای استفاده کننده را نیز فراهم می کند.

کسب و کار الکترونیک

کسب و کار الکترونیک تعاریف متعددی دارد که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

         کسب و کار الکترونیک وسیله ای که مسیر رسیدن بنگاهها به بازار را هموار می سازد. مسیری که مشتریان در آنجا اقدام به خرید کالا و خدمات می کنند؛

         کسب و کار الکترونیک وسیله ای است که برای استفاده کنندگان آن امکان رسیدن به مشتریان موثر و کارآمد را فراهم می سازد؛

         کسب و کار الکترونیک توانایی هدایت تجارت از طریق شبکه های الکترونیک نظیر اینترنت و شبکه جهانی است.

تجارت الکترونیک

براساس تعریف دفتر توسعه جامعه اروپا(OECD)  به طور کلی تجارت الکترونیک، معاملات را در ارتباط با فعالیتهای تجاری افراد و سازمانها شکل می دهد. این فعالیتها مبتنی براساس پردازش و انتقال اطلاعات دیجیتالی (متن، صدا و تصاویر) هستند.

تجارت الکترونیک، به مجموعه فعالیتهایی اطلاق می گردد که مستقیماً به وسیله ارتباطات الکترونیکی (شبکه ای) پشتیبانی می شود.

تفاوت کسب و کار الکترونیک و تجارت الکترونیک

کسب و کار الکترونیک به مفهوم کلی شامل به کارگیری فناوریهای جدید برای برقراری ارتباطات زنجیره ای بین سازندگان، فروشندگان، عرضه کنندگان و به طور کلی ارایه دهندگان کالا و خدمات از یک سو و خریدار و مصرف کننده و یا به طور کلی مشتری از سوی دیگر است و نتیجه آن اتخاذ تصمیمهای بهتر، بهینه سازی کالا و خدمات، کاهش هزینه ها و گشودن کانالهای جدید است. ولی تجارت الکترونیک به هر شکلی از نقل و انتقالات در تجارت اطلاق می شود که در آن طرفین، بیشتر از طریق الکترونیکی با یکدیگر در تماس هستند تا از طریق نقل و انتقالات فیزیکی.

به عبارت دیگر، تجارت الکترونیک زیربخشی از کسب و کار الکترونیک در سازمانها است، زیرا در کسب و کار الکترونیک، شکل الکترونیکی کلیه فرایندهای کسب و کار سازمان از قبیل تولید، تحقیق و توسعه امور اداری، مالی، مدیریت نیروی انسانی، پشتیبانی و تجارت مطرح است. در حالی که در تجارت الکترونیک تنها فرایند تجارت سازمان به صورت الکترونیک یک جزء بنیادی از کسب و کار الکترونیک به حساب می آید.

کسب و کار الکترونیک باعث می شود تا فرایندهای تجارت، روابط و دادوستد جهانی گردد. محیط تجاری شرکت، ممکن است، شامل یک شبکه جهت دسترسی به سازمانهای عمومی یا شبکه هایی که با محافظت خاص برای دسترسی افرادی خاص طراحی شده و یا حتی شبکه داخلی باشد که برای دسترسی افراد و کارمندان داخل شرکت طراحی شده است. کسب و کار الکترونیک تنها قراردادن یک صفحه شبکه ای نیست. بلکه محیط مدلهای تجاری اعم از تجارت با کارمندان، مشتریان، تامین کنندگان و شرکا است.

انواع کسب و کار الکترونیک

کسب و کار الکترونیک بسته به اینکه طرفهای معامله سازمان‌ها یا افراد باشند به انواع زیر تقسیم می شوند. در اینجا روابط بر مبنای اهداف تجاری شکل می گیرد.

         واحد تجاری با واحد تجاری  (BUSINESS TO BUSINESS = B2B)

         واحد تجاری با مصرف کننده  (BUSINESS TO CONSUMER = B2C)

         مصرف کننده با مصرف کننده  (CONSUMER TO CONSUMER = C2C)

         واحد تجاری با دولت  (BUSINESS TO GOVERNMENT = B2G)

         دولت با واحد تجاری (GOVERNMENT TO BUSINESS = G2B)

شیوه های کسب و کار الکترونیک

به طور کلی سه شیوه معاملات کسب و کار الکترونیکی وجود دارد:

● Offline: در این شیوه بنگاهها برای انجام فعالیتهای تجاری از سیستم پست الکترونیکی استفاده می کنند.

● Online: در این شیوه، بنگاهها از طریق URL اقدام به معاملات تجاری می کنند. URLها آدرسهایی هستند که ساختار آنها برای همه کامپیوترها یکسان است و به وسیله آن می توان به منبع مورد نظر دست یافت.

دروازه شبکه  (PORTAL)

یک صفحه شبکه است که در آن لینک هایی برای رفتن به سایت های محتوی اخبار مربوط به موضوعهای مختلف وجود دارد. این صفحات دارای تعداد زیادی آدرس با موضوعهای مختلف هستند.

خدمات دروازه شبکه اغلب شامل موتورهای جستجوگر، پست الکترونیکی، چت، نقشه ها، فروش و گزینه های دیگری برای مشتریان است. در واقع دروازه های شبکه هدفی برای تبلیغات و بازاریابی هستند.

مزایای استفاده از کسب و کار الکترونیک

         نزدیک شدن ارتباطات

         دستیابی به بازارهای جدید

         افزایش میزان فروش و سود

         حذف هزینه هایی مانند تهیه کاغذ، چاپ، بروشور و کاتالوگ

         کاهش هزینه های معاملاتی و تدارکاتی

         بهبود مدیــریت بر روابط مصرف کننده، عرضه کننده و کارکنان

         کاهش آلودگی محیط زیست، ترافیک و ازدحام

         معایب کسب و کار الکترونیک

         مسئله امنیت، امکان ورود به سیستم های شما از طریق آدرس پست الکترونیکی، سایت شبکه و دستیابی به اطلاعات مالی و غیره

         اختلال در برنامه کاری در صورت خرابی سیستم

         از دست دادن کنترل

         مشکلات و هزینه های به روز بودن با فناوریهایی که به سرعت پیشرفت می کنند

عوامل مانع در رشد و توسعه تجارت الکترونیک

– فقر اقتصادی و فرهنگی جامعه و  پایین بودن سطح آگاهی مردم به فناوری اطلاعات در کشور

      نبود فرهنگ مناسب رویارویی با پدیده تجارت الکترونیک و مانع تراشی های مردم عامه با ترویج شایـعات و تفکر نادرست و جایـگزین برخی پدیده های تجاری دیگری مانند بازاریابی شبکه ای که ارتباط چندانی با پدیده گسترده تجارت الکترونیک ندارد و نیز برخورد منفی تجار،  واحدهای توزیع فیزیکی و  مشتریان با تجارت الکترونیک، مانع مهمی بر سر رشد این پدیده بشمار می آید.

      از طرفی در کشور ما حتی نخبگان سیاسی نیز هنوز از چند و چون این انقلاب نوین در عرصه مبادلات بازرگانی آگاهی ندارند. اما در عین حال همه می دانستند این راه ناگزیری است که اقتصاد ایران را از سنت جدا و به مدرنیته پیوند می دهد!

      آموزش مصرف‌کنندگان در زمینه فرصت‌ها و مزایای تجارت الکترونیکی و نحوه استفاده از اینترنت و رایانه یک شرط اساسی برای ایجاد تقاضا برای فناوری‌های جدید و تجارت الکترونیکی است. آموزش نیروی انسانی با مهارت بالا در بخش‌های تجارت الکترونیکی یکی از ضروریات تجارت الکترونیکی محسوب می‌شود.

      بنابراین عدم فرهنگ سازی مناسب توسط دستگاههای زیربط در جامعه در جهت توسعه آگاهی عمومی از مباحث فناوری اطلاعات،‌ مانع جدی در این مسیر محسوب می شود.

      مدیران باید در زمینه های کاربردی، آموزش های لازم را  برای مشتریان و مخاطبان خود تامین کنند و از طرق مختلف در اختیار کاربران قرار دهند.

      در نگاه تخصصی تر،‌ یک توصیه همیشگی برای افرادی که می خواهند تجارت الکترونیک را در سازمان خود تجربه کنند این است که برای افراد آگاه سازی ویژه ای داشته باشید. این وظیفه شماست که با شناخت مناسب  از ظرفیت ها و قابلیت های سازمانی خود بتوانید ضمن مدیریت مناسب بر انتظارات، افراد را به یک مشتری بالفعل تبدیل کنید. نکات زیر می تواند در شرایط مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

۱-         به مشتریان خود سازمان ها و شرکت هایی را که طریق الکترونیکی از خدمات شما استفاده کرده اند و یا می کنند معرفی کنید و نکات و ویژگی هایی که برای آنها در استفاده از این گونه خدمات فراهم شده خاطر نشان شوید.

۲-         اطلاعات کامل، دقیق و کارشناسانه پیرامون تمامی کالا هایی که از طریق الکترونیکی عرضه می کنید در اختیارمشتریان بگذارید و به آنها  بفهمانید حاضر هستید توضیحات بیشتر را  در قالب پست الکترونیک،  جلسات تلفنی یا حتی به صورت حضوری به او بدهید. ( این کار در جلب اعتماد مشتریان بسیار موثر خواهد بود به خصوص وقتی این احساس برای مشتری ایجاد شود که پشت شیشه مانیتور خود از یک شرکت فعال و پویا بازدید کرده است ).

۳-         آموزش مناسب برای بهره گیری از کالا ها و خدمات و فناوری های سازمان خود را برای مشتریان جدید هرگز فراموش نکنید به خصوص زمانی که کالای جدیدی را وارد بازار الکترونیکی کرده اید.

این آموزش ها می تواند در قالب آموزش های دوره ای از طریق واحد آموزش سایت ، از طریق پست الکترونیک و یا چند رسانه ای ها صورت پذیرد. شما می توانید همراه کالای ارسال شده برای مشتری یک لوح فشرده آموزشی تهیه کنید و به او امکان دهید که با استفاده از آن با کارکردهای کالای شما آشنا شود و در صورت لزوم به صورت مستقیم به سایت شما  وصل شود.

۴-         سعی کنید ابزارهای ارتباطی را بر اساس نیاز و امکانات مشتریان خود گزینش کنید. در واقع شما با در اختیار گذاشتن اطلاعات کاملی برای مشتری به او این فرصت  را  می دهید که با آرامش و آسودگی بیشتری به قیمت پیشنهادی شما فکر کنند و از شما خرید نمایند. در صورتی که در بسیاری از فروشگاههای معمولی شاید این امکان  وجود نداشته باشد که برای هر مشتری توضیحات کامل و جامع در مورد هر کالا ارائه شود.

۵-         از یاد نبرید که اینترنت به شما یک  امکان بسیار خوب می دهد و آن هم قابلیت مقایسه شدن در سطحی گسترده است. شما با انتقال اطلاعات به مشتری و قیمت پیشنهادی در وب سایت خود او را قادر ساخته اید که خدمات شما را با دیگر شرکتها نیز مقایسه کند.

– عوامل جمعیتی (مانند سن متوسط بالا در بازدهی و در آمد زایی جامعه)

      بالا بودن سن در سطح عمومی جامعه، انگیزه جامع و افراد را در جایگزین کردن تجارت های نوین به جای تجارتهای سنتی می کاهد. اینگونه جوامع رغبت زیادی تغییر مدلهای بازدهی اقتصادی از خود نشان نمی دهند.

– بی ارزش بودن وقت در فرهنگ عامه ایران

      یکی از مهمترین معضلات فرهنگی کشور،‌ عدم توجه ارزشی به فرهنگ «وقت طلاست!» و یا «هر لحظه گنج بزرگی است» در جامعه است که در فرهنگ ما بسیار بدان اشاره شده است! تا زمانی که به «وقت» به عنوان یک مقوله بی ارزش در جامعه کنونی ایران نگاه می شود،‌ ناگزیر پدیده هایی نیز که اندکی و یا بسیاری باعث صرفه جویی در زمان می شود، نادیده شمرده می شوند.

– تصمیم گیریهای ناصحیح حکومت در برخورد با پدیده های نو (مانند اینترنت و ماهواره) و نیز در روابط بین الملل (مانند تحریم های اقتصادی و بانکی علیه ایران)

      یکی از معضلات جامعه کنونی ایران، متاسفانه برخورد یکطرفه و حذف کل بستر پدیده های نوین به لحاظ در بر گرفتن احتمال استفاده از آن پدیده مغایر با شعائر دینی بوده و هست. البته تجربه نشان داده است که با گذشت زمان جامعه و حکومت، برای رفع صوری موانع رشد و توسعه منافع ملی راهی جز پذیرش آن تحت شرایطی خاص نداشته است. بنابراین وجود چنین تفکری صرف زمان زیادی را در جاسازی چنین پدیده  هایی در کشور  موجب شده،‌ عملا موانع زیادی را در سر راه آنها بوجود آورده و مدت زمان بهره داری و ظهور علائم توسعه را بسیار طولانی می کند.

      تحریم های اقتصادی نیز ضربه های زیادی بر سر توسعه زیرساختهای تجارت الکترونیک وارد آورده است که از آن جمله می تواند به محدویت و یا محرومیت استفاده از کارتهای اعتباری بین المللی مانند MasterCard، Visa Card و … نام برد.

– عدم رشد متناسب زیر ساختهای مالی

      عدم توجه به بسترهای مالی و زیر ساخت های نوین حسابداری در علم اقتصاد که یکی از بازوهای تجارت الکترونیک می باشد، در امر توسعه این پدیده، موانع زیادی را سبب گردیده است.

– هزینه های بالا و نبود بسترها و تجهیزات شبکه‏ای و ارتباطی لازم برای دسترسی سریع و آسان مردم به اینترنت

      متاسفانه زیرساخت های ارتباطی و شبکه ای مانند اینترنت،‌ موبایل و … در ایران با هزینه های ریالی و زمانی بسیار زیادی به نتیجه میرسند و پهنای باند اینترنتی و دسترسی آسان و سریع به اینترنت به عنوان یکی از مهمترین بسترهای بکار گیری تجارت الکترونیک در ایران به آسانی مهیا نیست. عدم دسترسی سریع و ارزان به اینترنت رغبت کاربران را برای شرکت در تبادلات تجاری برخط در حد بسیار زیادی می کاهد.

در حال حاضر شرایط برای آغاز راه مطلوب است ولی قطعا برای ادامه راه با کمبودها و مشکلات فراوانی مواجه هستیم.بنابر این باید در حوزه های زیر کمبود ها و مشکلات رفع شوند:

الف- آمادگی زیربنایی شبکه مخابراتی و ماهواره ای کشور.

ب – آمادگی سرعت و کیفیت شبکه های داخلی و ملی

ج – امکان دسترسی به اینترنت پر سرعت

د – محتویات مرتبط و مناسب محلی

هـ- دسترسی به امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری.

و – آمادگی خدمات و پشتیبانی.

ز- مطابقت با استانداردهای بین‌المللی.

جدول : وضعیت موجود شاخص‌های زیرساخت‌های ارتباطاتی

ردیف     بخش‌ها   شاخص‌ها           وضع موجود

۱          شبکه مخابراتی     – ضریب نفوذ تلفن ثابت

– ضریب نفوذ تلفن همراه

– ضریب نفوذ شبکه کابلی    06/23

۰۷/۵

وجود ندارد

۲          سرعت و کیفیت شبکه         – متوسط سرعت ارتباط با شبکه در شهرهای بزرگ

– متوسط سرعت ارتباط با شبکه در شهرهای کوچک

– متوسط سرعت ارتباط با شبکه برای بخش تجارت       Kb/s ۶/۳۳

Kb/s 2/19

Kb/s 512

۳          دسترسی به اینترنت           – ضریب نفوذ اینترنت (در هر ۱۰هزار نفر)    09/650

                        – ضریب نفوذ میزبانان اینترنتی (Hosts) ( در هر ۱۰ هزار نفر) ۷۶/۰

۴          محتوای سایت‌ها    – محتویات مناسب و به زبان فارسی مناسب

۵          دسترسی به امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری – ضریب نفوذ رایانه (در هر ۱۰۰ نفر)

– تعداد شرکت‌های فعال در نرم‌افزار   5/7

۱۱ درصد شرکت‌های عضو شورایعالی انفورماتیک

۶          آمادگی خدمات و پشتیبانی    – خدمات راه‌اندازی خطوط جدید ارتباطی :

• ثابت

• خطوط اختصاصی          2/1 سال

۳ تا ۱۰ ماه

                        – زمان لازم برای تعمیرات مربوط به IT

• دولتی

• خصوصی        زمان طولانی

زمان مناسب

                        – توسعه سیستم‌های مورد نیاز الکترونیکی        مناسب

۷          مطابقت با استانداردهای بین‌المللی      – استفاده از استانداردهای بین‌المللی در زمینه‌های

تجارت الکترونیکی             مقدماتی

– عدم وجود قوانین مدون و مصوب تجارت الکترونیک و  سایر مسائل حقوقی

      طی سال گذشته میزان ضررهای بازار جهانی تجارت الکترونیکی از کلاهبرداری به سقف ۸/۲ میلیارد دلار رسید که این رقم ۸ درصد بیشتر از آمار سال گذشته بود. براساس این گزارش ، نرخ ضررهای این بخش از کلاهبرداری طی سال ۲۰۰۵ حدود ۶/۱ درصد از مجموع عواید این بازار بود.

گزارش‌‏ها حاکی است ؛ میزان ضررهای کلاهبرداری با فروش آنلاین بین ۵ تا ۲۵ میلیون دلار در سال طی سال گذشته از ۵/۱ درصد به سقف ۸/۱ درصد رسید. میزان ضرر با فروش آنلاین بیش از ۲۵ میلیون دلار در سال نیز از رقم ۱/۱ درصد به سقف ۲/۱ درصد رسید. گفتنی است ؛ طبق بررسی‌‏ها ترس از افزایش کلاهبرداری در بخش تجارت الکترونیک سفارش‌‏های آنلاین این بخش را بیش از ۹/۳ درصد کاهش داده است.

      با وجود تدوین برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیک ایران توسط معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی در قالب برنامه چهارم توسعه کشور،‌ هنوز این برنامه مصوب چالشهای فراوانی در هماهنگی با دستگاه های مختلف ذیربط داشته و با اجرایی کردن آن با تهیه زیرساخت های لازم فاصله دارد. علاوه بر این،‌ تجارت الکترونیک،‌ شاید مبهم  ترین قانونی باشد که از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشته باشد. بنابراین بدیهی است که تا پیاده سازی کامل این برنامه مصوب که دستگاههای زیادی از حکومت را شامل می شود،‌ موانع اصولی در راه توسعه تجارت الکترونیک وجود داشته باشد.

      از طرفی ضعف قوانین موجود در زمینه مساول حقوقی،‌ گمرک  و مالیات و نیز عدم وجود قوانین مدون مناسب در زمینه برخورد با جرائم الکترونیکی،‌ مانع جدی نیز در این راه محسوب می شود. همچنین در این زمینه می توان به مقبول نبودن اسناد و امضاهای الکترونیک در قوانین و مقررات جاری کشور اشاره کرد. افزایش کلاهبرداری نیز باعث ضرر ۸/۲ میلیارد دلاری بازار جهانی تجارت الکترونیک شده است.

به طور کلی، مسائلی چون قابل استناد بودن ادله الکترونیکی، قواعد حمایت از مصرف‌کننده، قواعد تبلیغ، حمایت از داده‌پیام‌های شخصی، حمایت از حقوق مؤلف در بستر مبادلات الکترونیکی و حمایت از اسرار و علائم تجاری به منظور حمایت از رقابت‌های مشروع، به طور کامل مسائل حقوقی تجارت الکترونیکی را در بر میگیرد. در زمینه حقوق کیفری نیز معرفی جرائمی چون کلاهبرداری و جعل، نقض حمایت از داده‌پیام‌های شخصی، نقض حقوق مصرف‌کننده، نقض قواعد تبلیغ، نقض حقوق مؤلف و نیز نقض اسرار و علائم تجاری در بستر مبادلات الکترونیکی و تعیین مجازات آنها می تواند موثر باشد لیکن تهیه و تدوین قواعد و مقررات مربوط به زیرساخت‌های تشکیلاتی و قانونی و حقوقی صدور گواهی الکترونیکی، مالیه الکترونیکی شامل: بانکداری، بیمه، گمرک و پرداخت‌های online، دریافت مالیات از فعالان تجارت الکترونیکی، آئین‌ دادرسی و شیوه‌های طرح دعوی اعم از حقوقی و کیفری به روش الکترونیکی، آموزش و آگاه‌سازی کادر قضائی در خصوص به کارگیری شیوه‌های نوین رسیدگی، صلاحیت جزائی و روش‌های بین‌المللی قضائی جزائی در بستر مبادلات الکترونیکی یا اساساً‌ در قانون مورد توجه نبوده و یا بدون عنایت به درجه اهمیت آن صرفاً‌ اشاره مختصری به آن شده و یا بعضاً به آئین‌نامه واگذار گشته است.

      با توجه به این شرایط باید زمینه ای را فراهم کرد تا حقوق مدیران سایت ها و فعالیت وب سایتها رسمیت یافته و به عنوان بنگاههای تجاری شناخته شوند همچنین لازم است تا وکلایی آشنا به مسائل تجارت مبتنی بر وب برای حمایت از حقوق مدیران سایت ها تربیت شوند.

 – امنیت تبادل داده های شخصی در بستر الکترونیک

      یکی از مواردی که تاثیر منفی زیادی در عدم رغبت مدیران و کاربران برای توسعه تجارت الکترونیک می گذارد،‌ عدم بستر سازی مناسب در زمینه امنیت تبادلات داده های شخصی و محرمانه مانند اطلاعات پرداخت الکترونیک شامل شماره های حساب و رمز کارت و … می باشد. البته اقدامات بسیار مناسبی به عنوان مثال از سوی برخی بانکهای مجری پرداخت الکترونیک در اتصال به سایت های مربوطه با رعابت اصول امنیتی مانند SSL انجام پذیرفته است که البته محدود می باشد. معضل دیگر عدم شناخت و صدور امضای دیجیتال و بسترهای توسعه زمینه های استفاده از گواهینامه های دیجیتالی می باشد.

      براساس طرح مصوب مجلس در آینده برای ارائه خدمات صدور امضای الکترونیک در کشور دفاتر خدماتی ویژه ای به همین منظور تأسیس خواهند شد. به نظر می رسد تصویب این قانون صرف نظر از کاستی ها و ابهامات موجود در آن می تواند گامی به پیش برای ایجاد تحول در نظام مبادلات بازرگانی ایران باشد. هرچند با توجه به موانع و نقایص موجود در زیرساخت های نرم افزاری کشور تصور اجرای این طرح در کوتاه مدت کمی بیش از حد خوش بینانه می نماید.

– نادیده گرفتن نقش بانک مرکزی در تجارت الکترونیک و و فقدان نظام بانکداری الکترونیکی نوین در سیستم بانکی کشور

      به گفته مشاور رئیس کل بانک مرکزی، آئین نامه اجرایی تجارت الکترونیک تصویب شده ، ولی در این آئین‌نامه نقش بانک مرکزی نادیده گرفته شده‌ است و لذا شانسی برای موفقیت نیست.

      به گفته دکتر احمد مجتهد، ۳ بانک هنوز به بانکداری الکترونیک مجهز نشدند که نداشتن نرم‌افزارهای موجود برای این مسئله باعث این موضوع شده است. هدف این است که در کنار دستگاه های خودپرداز، از طریق اینترنت نیز عملیات بین‌ بانکی را تسریع بخشیده و در وقت مردم صرفه‌جویی شود. چرا که در بانکداری الکترونیک، نقل و انتقال پولی سریع‌تر انجام می‌شود و مشکلات عمده بانک‌ها کاهش می‌یابد. برای استفاده از کارت‌های اعتباری کشورهای دیگر در داخل کشورمان، باید مسائلی مانند نقل و انتقال ارز را مورد توجه قرار داد. با توجه به اینکه تحت شرایط خاص محدودیت‌های ارزی وجود دارد و کشور ما در زمینه ورود و خروج سرمایه محدود است لذا قادر به نقل و انتقال آزادانه نیستیم. MasterCard از کانال رسمی در ایران پشتیبانی نمی‌شود، بلکه با یک موسسه‌ای قراردادی بسته شده سپس به صورت محدودی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنا به گفته وی، این، سیستم معتبری نیست و مجوز بانک مرکزی را ندارد. در زمینه پرداخت الکترونیکی چون باید توسط بانک مرکزی ضمانت شوند، لذا اگر نقش بانک مرکزی نادیده گرفته شود موفق نخواهد بود

– عدم وجود کارتهای اعتباری بین الملل و سایر کارتهای خرید الکترونیکی

      علاوه بر محدودیت و محرومیت استفاده از کارت های خرید بین المللی،‌ عدم گسترش در کارت خرید بانکی و تنوع در ارائه آنها عامل مانع دیگری در این راه به شمار می آید.

–  عدم پشتیبانی از شرکتهای تجاری فعال در زمینه تجارت الکترونیک و فقدان این مراکز در کشور

      عدم پشتیبانی از شرکتهای فعال در زمینه تجارت الکترونیک توسط مبادی ذیربط و نیر فقدان این مراکز در سطح کشور از جمله موانع دیگر می باشد. البته خود شرکتهایی نیز که در این امر،‌ بخصوص تجارت الکترونیک از طریق پیاده سازی سیستمهای خرید و فروش بر روی وب اقدام می کنند،‌ می بایست به عوامل زیر توجه بیشتری داشته باشند:

۱-         خلق ارزش برای مشتری

      این کار می تواند با ارائه یک محصول که برای مشتریان بالقوه جذاب باشد و در بازار رقابتی قابل توجه باشد صورت گیرد.

۲-         ارائه خدمات منحصر به فرد

۳-         ترغیب و تشویق برای خرید و بازگشت مجدد به سایت

      این کار می تواند با حربه های خاصی همچون ارائه تخفیف، اختصاص کوپن خرید، برنامه های تبلیغاتی و… صورت گیرد.

۴-         آماده کردن یک سایت جذاب

       برای این کار باید دقت و سلیقه لازم را در به کار بردن رنگها، تصاویر، تصاویر متحرک، فایلهای گرافیکی، قلم ها  و درصد فضای خالی داشته باشید.

۵-         ایجاد انجمن های مجازی

      این کار می تواند با راه اندازی اتاق های چت، بخش ارسال نظرات، تالارهای گفتگو و… انجام شود.

۶-         ایجاد امنیت و اعتماد

       این کار می تواند با در اختیار داشتن سرورهای موازی، فناوری های شکست ناپذیر، پنهان سازی اطلاعات و دیواره های آتش قوی صورت گیرد.

۷-         توجه همه جانبه به امر ارتباط با مشتریان

       برای این کار باید مطمئن شوید که همه کارمندان، مدیران و حتی شرکای تجاری شما دید کاملی و مشابهی نسبت به مشتری دارند.

۸-         خود مشتریان پر از تجربیات گوناگون هستند. شما می توانید از طریق هر یک از ایمیل ها و نظرات و انتقادات آنها تجربیات گران قدر و البته رایگانی را کسب کنید.

۹-         ساده و موثر کردن جریان کسب و کار:

      این کار می تواند از طریق باز مهندسی فرآیندهای کسب و کار و بهره گیری از ابزارهای فناوری اطلاعات صورت پذیرد.

۱۰-       اجازه دهید مشتریانتان به یکدیگر کمک کنند.

      این کار می تواند با راه اندازی یک سایت خودگردان و بدون نیاز به هیچ رسیدگی ای صورت پذیرد.

۱۱-       به مشتریان کمک کنید تا کارشان را انجام دهند.

      این کار می تواند با در اختیار گذاشتن اطلاعات قابل مقایسه زیاد و امکانات جستجوی مناسب صورت پذیرد.

۱۲-       سعی کنید یک طرح و مدل اساسی و بدون عیب برای کسب و کار خود طراحی کنید.

۱۳-       سازمان خود را همیشه در حالت آماده باش نگه دارید و به اندازه کافی آمادگی داشته باشید تا در مقابل تغییرات محیط سریع عکس العمل نشان دهید.

چارچوب تحلیلی

گسترش و نفوذ هر فناوری بستگی به چند عامل نظیر منافع بالقوه فناوری، ظرفیت جذب بنگاهها دارد. منافع بالقوه نه تنها به تولیدکنندگان کالاها و خدمات می رسد که از فناوری جدید استفاده می کنند، بلکه مصرف کنندگان آن کالاها و خدمات نیز از آن بهره‌مند می شوند. برای مثال، رشد سریع اینترنت باعث می شود هم عرضه کنندگان و هم مصرف کنندگان از مطلوبیت بیشتری برخوردار گردند.

پذیرش فناوری کسب و کار الکترونیک تابعی از چندین عامل است. این عوامل در اکثر مواقع اثر تقویت کننده دو جانبه ای بر یکدیگر دارند.

ملاحظات بین المللی که شامل صادرات، واردات فناوری و… است در تعامل با کسب و کار الکترونیک، اثرتقویت کننده بر یکدیگر دارند. در این حالت بنگاه در سطح بین المللی با پذیرش کسب و کار الکترونیک واردات و صادرات خود را برمبنای اصول استاندارد کسب و کار الکترونیک شکل می دهد. از طرف دیگر قرار گرفتن کالا و خدمات در فضای تجارت الکترونیکی موجب حذف فاصله بین مبدا و مقصد کالاها و خدمات می گردد و تغییرات اساسی در بازارهای هدف به وجود می آورد. موفقیت در این فرایند، منوط به مدیریت کارا و حرفه ای اسـت.

مدیریت حرفـه ای با درک و شناخت از فضای ارتباطات بین المللی، شیوه های کسب و کار الکترونیک را متناسب با ملاحظات بین المللی تطبیق می دهد. از طرف دیگر، مدیریت حرفه ای با تجارت مدرن روابط غیرمعمـــول را تصحیح می کند.

حجم عملیات، اثرات دو سویه ای را بر کسب و کار الکترونیک دارد. از آنجایی که استفاده از کسب و کار الکترونیک باعث دستیابی به انبوهی از مشتریان با سلایق مختلف می گردد. لذا بنگــاههای فعال در امر تجارت بین المللی با گسترش ظـــرفیت تولیدی و تنوع بخشی به تولیدات کالا و خدمات سعی در جذب مشتریان بیشتر است.

یکی از شرایط مهم دیگر در کسب و کار الکترونیک وجود شبکه ارتباطی قوی همراه با اطمینان بالاست. دسترسی به پهنای باند بالاتر در اختیار هیچ کدام از بنگاهها نیست. پهنای باند قسمتی از زیرساختهای نهادینه شده توسط دولت است. هرقدر این پهنا بالاتر باشد، حجم وسرعت اطلاعاتی که ردوبدل می کند بیشتر خواهد بود. از این رو با درنظر گرفتن نقش مهمی که این عامل می تواند در موقعیت خدمات شبکه با توان بالا داشته باشد، خصوصی سازی و مقررات زدایی خدمات ارتباطی به منظور افزایش کارایی در سیستم مخابرات در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته مورد تاکید قرار می گیرد.

متغیرهای رفتاری نظیر میزان مهارت نیروی انسانی بنگاهها، حجم سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و نرخهای دستمزد، از عوامل مهمی هستند که در پذیرش کسب و کار الکترونیک توسط بنگاهها موثرند. هرقدر بنگاه تجاری در سطح بین المللی از نیروی انسانی متخصص بیشتری برخوردار باشد و منابع بیشتری را به سرمایه گذاری تخصیص دهد، موقعیت بهتــــــری در جذب و پذیرش کسب و کار الکترونیک دارد.

همچنین دستمزدهای بالا همیشه انگیزه عمده ای برای نیروی کار جهت افزایش کارایی و نوآوری به حساب می آید. در نتیجه به کارگیری کسب و کار الکترونیک منافع متعددی را به دنبال دارد. علی رغم اینکه بسیاری از منافع موجود در شکل یک ذکر گردید، بسیاری از بنگاهها به دلیل پایین بودن هزینه مشارکت را قبول می کنند اینترنت باعث ارزانی دسترسی به اطلاعات و بازارهای جهانی می شود.

این عامل موجب می گردد سرعت عمل در بازارهای چند منظوره که برای تولید کالاها و اطلاعات است، بالا برود. به طور بالقوه شکل تازه ای به سازمان دهی زیرساخت مشاغل مــــوجود می بخشد و با ارزش گذاری مجدد، راه را برای انجام معاملات تجاری باز می کند و با مهندسی مجدد بازرگانی محدودیتهایی که به طور سنتی تولیدکنندگان را از مشتریان جدا می ساخت رها می سازد.

از سوی دیگر، فعالیتهای منفصل و جدا از هم نظیر سفارش، پرداخت و خدمات بعد از فروش، ممکن است به یک فرایند واحد ادغام شده و باعث کاهش هزینه های اعتباری گردد. نتیجه چنین فرایندی منتهی به افزایش کارایی و رقابت پذیری در بین بنگاههای صادراتی است.

نتیجه گیری

باتوجه به چارچوب تئوریک مطرح شده پیشنهادات زیر برای بنگاههای تجاری فعال در امور بازرگانی به بنگاههای بین المللی توصیه می شود:

ورود به سازمان تجارت جهانی و قرار گرفتن در وضعیت رقابتی امری اجتناب ناپذیر است. از این رو استفاده از فناوریهای نوین تجاری در بنگاههای صادراتی مورد تاکید قرار می گیرد.

از آنجا که موفقیت در کسب و کار الکترونیک نیازمند توجه به عوامل جانبی و تاثیرگذار بر آن است. لذا مدیریت حرفه ای و بکارگیری نیروی کار متخصص برای تقویت کسب و کار الکترونیک برای بنگاهها توصیه می شود.

منابع

ارزشهای تجاری دوسویه ، ماهنامه‌ی علمی آموزشی تدبیر در زمینه‌ی مدیریت

کسب و کار الکترونیکی یک الزام در تجارت جهانی ، یونس غربالی مقدم ، پروین

مدیریت دانش کلید رهایی از عقب ماندگی سازمانی در جامعه دانایی محور “، قوامی فر عاطفه – بیگ،‌ لیلا، دومین کنفرانس سالانه تجارت الکترونیک اهواز، ۱۳۸۴

“بررسی چالش ها و مشکلات راه اندازی و مدیریت وب سایت های تجاری در ایران

بر اساس استراتژی های بازاریابی الکترونیکی “، حسنی،‌ فرنود، دومین کنفرانس سالانه تجارت الکترونیک اهواز، ۱۳۸۴

“تجارت الکترونیک و پیش نیازهای آن در ایران”،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران 

“افزایش کلاهبرداری در اینترنت”،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران 

“نقش بانک مرکزی در توسعه تجارت الکترونیک”،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران 

” دلایل عقب ماندگی تجارت الکترونیک در ایران “،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران 

“الکترونیک علیه سنت”،‌ روزنامه همشهری، اردیبهشت ۱۳۸۲،‌ شماره ۳۰۳۴

“برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیک ایران”، معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی، ۱۳۸۲

                         پایان